Başçiftlik ,2000 tarihinde yapılan genel nüfus sayımında 700
hane olup 5971 nüfuslu bir yerleşim merkezidir.İlçeye bağlı
köylerin toplam nüfusu 7350’dir.Merkez ve köylerin toplam
nüfusu:13320 dir. Başçiftlik’in kuruluş tarihi kesin
olarak bilinmemektedir. Başçiftlik köyü ;yaklaşık 550
sene önce , Niksar ilçesinin doğu tarafında bulunan
Hüseyingazi köyü civarında kurulduğu, bu günkü
Başçiftlik’i yaylak olarak kullandıkları yönünde rivayet
bulunmaktadır. Çevredeki bataklıkların , sivri
sineklerin ve hastalıkların yüzünden halkın yaylak
olarak kullandıkları bugünkü Başçiftlik’e göç ettikleri
ve yerleşmeye karar verdikleri yönündeki bu rivayeti
doğrulayan bir başka olay da Niksar’ın Ayvaz önü
mevkiinde “Başçiftlik Mezarlığı” diye anılan
bir Mezarlığın yakın bir tarihe kadar var
olmasıdır.
Araştırmacı yazar Sadi BAYRAM;”Niksar Vakfiyeleri” ile
ilgili araştırmasında Başçiftlik’le ilgili olarak : “ 890
Şevval Gurresi ( 20.10.1485) Abdullah oğlu Sinaneddin Yusuf
Bey`in Niksar`a bağlı Başçiftlik de Allah rızası için yeni
inşa ettirdiği zaviyeyi fukara, miskin, ulemâ, şeyh ve
zaviyeye inen bütün misafirler için vakfetmiştir. 582
numaralı defterin 168. sayfa, 113 sırasına kayıtlıdır. 1967
numaralı defterde de yeni Türkçe’si.bulunmaktadır…
Söz konusu zaviyenin ilelebet devamı için de ; İnce Sofi,
Sarı Danişmendlü, Hatip, Hasan Halife, Babuç Köylerinin
mezrasını, Başçiftlik adı ile bilinen Çiftliğin tamamı,
Taşlık, Karabalçık, İbrahim Kırığı ve Dulugünayı adıyla
bilinen yerleri, Hallaç İbrahim arazisi altındaki suyu
vakfetmiş ve mütevelliliğe zaviye şeyhini..getirmiştir.
Kendi vefatından sonra evlatlarının en büyüğü, vakıf
mütevelliliğine getirilecektir. Kendi nesli sona erdiğinde,
Hızır Paşa oğullarının mütevelliliğe getirilmesi, gerekirse
Hızır Paşa oğullarının Naip tutmasını, gelir fazlasını
imaret hizmetlerinden arta kalan kısmı mütevellinin şahsına
bırakmıştır.” diye bahsetmektedir.Hızır Paşa, Fatih Sultan
Mehmet Han’ın İstanbul!u fethetmesinin ardından Ayasofya
Camisine tayin ettiği ilk kadıdır.Hızır Paşa’nın oğlu Sinan
Paşa da Fatih’in en büyük veziridir.
Başçiftlik’i Sinan Paşa’nın kurduğu yönünde rivayet
bulunmakta,ancak kesin bir delil bulunmamaktadır.İlçenin bir
mahallesinin adı bu rivayete dayanarak Sinan Paşa Mahallesi
olarak verilmiştir.
Evliya Çelebi ; “Seyahatname” adlı eserinde, 1647 yılında
Şebinkarahisar’dan Başçiftlik kariyesine geldiğini bir başka
seyahatinde Niksar’dan doğuya ormanları aşarak altı saatte
Başçiftlik’e geldiğini,burada Sivas eyaletinin tamam
olup,Erzurum Eyaletinin başladığını,eyalet sınırında Veziri
Erzurum’dan gelen büyük bir heyetin karşıladığını,207 kurban
kesildiğini,buradan da Erzurum Eyaletine bağlı 150 akçelik
İskefsür kazasına gittiğini ,Başçiftlik’in 200 haneli büyük
bir köy olduğunu anlatmaktadır.
GOP Üniversitesinde.Öğretim görevlisi Tarihçi Yrd.Doçent Dr.
Ali AÇIKEL’in yaptığı araştırmalardan öğrendiğimize göre
:”Başçiftlik 1880’li yıllarda Niksar İlçesine bağlı ,5 köyün
bağlı olduğu bir nahiye merkezi iken,1908 yıllarında yapılan
idari düzenlemeyle nahiyeliği düşürülmüş; 1908 yılında Tokat
Sancağına bağlı kazaların idari sınırlarının yeniden
oluşturulması sırasında Niksar’a bağlı Başçiftlik Köyü
Reşadiye’ye bağlanmış.”
31/5/1951 tarihli 24390 sayılı ve yer no: 224.21..8. belgeye
göre Tekrar Niksar kazasına bağlanan Başçiftlik köyüne
belediye teşkilatı 1968 yılında kurulmuştur.Belediye
teşkilatının faaliyete geçmesinden sonra hızlı bir gelişme
gösteren Başçiftlik kasabası 20 Mayıs 1990 gün ve 20523
sayılı Resmi Gazete’de çıkan 3644 sayılı kanunla ilçe
merkezi haline dönüştürülmüştür.Yine aynı yasa ile Alan,
Asar, Aydoğmuş, Dağüstü, Erikbelen, Sarıağıl,Karacaören,Şahnalan
ve Yeşilçam köyleri daha önce bağlı oldukları Niksar
İlçesinden ayrılarak Başçiftlik İlçesine
bağlanmışlardır.Yine 05.Ocak 1999 tarih ve 23574 sayılı
Resmi Gazete’de yayınlanan İçişleri Bakanlığı’nın 98/50413
sayılı kararı ile Reşadiye İlçesine bağlı Hatipli Kasabası
Başçiftlik İlçesine bağlanmıştır.
Ünlü tarihçilerimizden Enver
Behnan Şapolyo’nun 1960 yılında Hayat Mecmuasında
yayınlanan araştırmasında Bağdat Fatihi Genç
Osman’ın Niksar’ın Başçiftlik Köyünde doğduğup,
büyüdüğünü,öksüz olduğunu yazmaktadır.;4.Murat
Han’ın Harp Divanı’nı toplar. Bağdat seferine
gönüllü askerlerinde katılmasını emreder.Ve şöyle
buyurur:”Ayrıca ulaklar salın her yere,Gönüllü
olanlar bıyık burmalı,Öyle ki,üstünde tarak durmalı.
Orduyu Hümayuna gönüllü asker toplamak için
Başçiftlik’e gelen ulaklar,güreşen gençleri
gördüklerinde,Sultanın fermanını okurlar.Gençlerden
henüz bıyığı bile terlememiş,civan,mert 18 yaşında
bir delikanlı olan Genç Osman’ın da orduya yazılmak
istediğini söyler.”Sen daha çocuksun,henüz bıyığın
bile çıkmamış!.” denildiğinde;cebindeki kemik
tarağını dudaklarına saplar.dudağının üzerinden
kanlar fışkırır.Bunun üzerine Sultanın adamlarının
Genç Osman’ı orduya yazarlar.Genç Osman’ın Bağdat’ın
fethinde çok büyük kahramanlıklar gösterir.Onlarca
ok isabet ettiği halde elindeki sancağı yere
düşürmez.Bağdat Kalesine sancağı diker.Başçiftlik’li
akıncılar Genç Osman’ın annesine Osman’ın şahadetini
ve gösterdiği kahramanlıkları anlattıklarında;Annesi
”Ben onu hiçbir zaman abdestsiz emzirmedim.”der.
Genç Osman ile ilgili bu
destan 17.yüzyıl aşıklarından Kayıkçı Kul Mustafa
tarafından bestelenerek günümüze kadar söylenegelmiş
manzum bir eserdir.
İptidâ Bağdat’a sefer olanda Atladı hendeği
geçti Genç Osman Vuruldu sancaktar kaptı sancağı İletti bedene dikti
Genç Osman
Sultan Murat eydür gelsin
göreyim Nice kahramandır
ben de bileyim Vezirlik isterse üç tuğ vereyim Kılıcından al kan
saçtı Genç Osman
BAŞÇİFTLİK’İN COĞRAFİ KONUMU
Başçiftlik İlçesi,Karadeniz Bölgesi’ nin Orta Karadeniz
bölümünün iç kısımlarında yer alan Canik Dağları’nın üst
eteklerindeki bir havzada kurulmuştur.Yaklaşık olarak 37
derece 10 dakika Doğu meridyenleri ile 40 derece 32 dakika
kuzey enlemleri arasında yer alır.Başçiftlik’in güney
doğusunda Reşadiye, güney batısında Niksar,kuzey doğusunda
ise Aybastı ilçeleri yer alır.Başçiftlik İlçe sinin
iklimi,ne Karadeniz iklimi özelliklerini gösterir,ne de
karasal iklim özellikleri gösterir.Tipik bir geçiş bölgesi
iklimi özelliği vardır
BAŞÇİFTLİK EKONOMİSİ
Başçiftlik ekonomisinin %75’i yakın bir zamana kadar
halıcılığa dayanmaktaydı.1971 yılında başlayan halıcılık
hareketi çevre ilçelerde ve illerde de hızlı bir şekilde
yayılmaya başladı ve çok büyük bir ekonomik potansiyel
oluşturdu.İlçe merkezinde daha önceki yıllarda 1200
civarında olan halı tezgahı sayısı ;son yıllarda, özellikle
körfez krizinden sonra ihracattaki tıkanma,malzeme ve
işçilik teki bozulmalar nedeniyle halı fiyatlarının da
düşmesi sonucu ancak 50-100 dolayında tezgahta halı
dokunmakta.
BAŞÇİFTLİK
HARİTALARI
(Resimleri Büyültmek için tıklayın)